สัญญาณเตือนของเด็กที่อาจเป็นธาลัสซีเมีย

ธาลัสซีเมียเป็นโรคทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของเม็ดเลือดแดง ทำให้ร่างกายสร้างฮีโมโกลบินได้ไม่สมบูรณ์ เด็กบางคนอาจมีอาการตั้งแต่เล็ก ในขณะที่บางคนอาจไม่แสดงอาการชัดเจน การสังเกตสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ได้รับการวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม

เด็กซีด เหนื่อยง่ายกว่าปกติ

หนึ่งในอาการที่พบได้บ่อยคือ “ภาวะซีด” เด็กจะดูหน้าซีด ริมฝีปากซีด หรือฝ่ามือไม่อมชมพูเหมือนเด็กทั่วไป เพราะเม็ดเลือดแดงทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

อาการที่มักพบร่วมกัน ได้แก่

• เหนื่อยง่าย
• เล่นนิดหน่อยก็หมดแรง
• ง่วงบ่อย
• ไม่มีแรงวิ่งหรือทำกิจกรรม

บางคนอาจดูเหมือนเป็นเด็กขี้เกียจหรือไม่ค่อยสดใส ทั้งที่จริงเกิดจากร่างกายขาดออกซิเจนจากภาวะซีดเรื้อรัง

ตัวเหลือง ตาเหลือง

เด็กที่เป็นธาลัสซีเมียบางรายจะมีอาการตัวเหลืองหรือตาเหลือง เนื่องจากเม็ดเลือดแดงแตกเร็วกว่าปกติ ทำให้เกิดสารสีเหลืองสะสมในร่างกาย

ผู้ปกครองอาจสังเกตได้ว่า

• ผิวดูเหลืองคล้ำ
• ตาขาวออกเหลือง
• ปัสสาวะสีเข้ม

อาการเหล่านี้อาจเป็นๆหายๆและบางครั้งมักถูกเข้าใจผิดว่าเด็กพักผ่อนน้อยหรือกินอาหารไม่ครบ

โตช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน

เด็กที่มีธาลัสซีเมียชนิดรุนแรงอาจมีการเจริญเติบโตช้ากว่าปกติ เช่น

• น้ำหนักขึ้นช้า
• ตัวเล็กกว่าเพื่อน
• ส่วนสูงไม่ตามเกณฑ์
• กินอาหารได้น้อย

เนื่องจากร่างกายต้องใช้พลังงานจำนวนมากในการสร้างเม็ดเลือดแดงทดแทนตลอดเวลา ทำให้พลังงานที่ควรใช้ในการเจริญเติบโตลดลง

หน้าท้องโต หรือม้ามโต

เด็กบางคนอาจมีอาการท้องป่องหรือหน้าท้องโต เพราะม้ามทำงานหนักในการกำจัดเม็ดเลือดแดงที่ผิดปกติ

สัญญาณที่ควรระวัง เช่น

• คลำเจอก้อนบริเวณท้องด้านซ้าย
• ท้องโตผิดปกติ
• อิ่มเร็ว
• น้ำหนักไม่ขึ้น

หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้ตรวจ อาจส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมของเด็กได้

ติดเชื้อง่าย สุขภาพไม่แข็งแรง

เด็กที่มีภาวะซีดเรื้อรังอาจมีภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง ทำให้ป่วยง่ายกว่าปกติ เช่น

• เป็นหวัดบ่อย
• ไข้ขึ้นง่าย
• อ่อนเพลียบ่อย
• ฟื้นตัวช้าเวลาป่วย

ผู้ปกครองบางคนอาจคิดว่าเป็นเพราะเด็กไม่แข็งแรงทั่วไป แต่หากมีอาการร่วมกับซีดหรือเหลือง ควรพาไปตรวจเลือดเพิ่มเติม

มีประวัติคนในครอบครัวเป็นธาลัสซีเมีย

เนื่องจากธาลัสซีเมียเป็นโรคทางพันธุกรรม หากพ่อหรือแม่เป็นพาหะ ลูกก็มีโอกาสได้รับยีนผิดปกติได้เช่นกัน

ควรระวังเป็นพิเศษหาก

• มีญาติเป็นธาลัสซีเมีย
• พ่อแม่เคยตรวจพบว่าเป็นพาหะ
• มีประวัติเด็กในครอบครัวซีดเรื้อรัง

การตรวจเลือดสามารถช่วยคัดกรองและวางแผนการดูแลได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

เมื่อไหร่ควรพาเด็กไปพบแพทย์

หากลูกมีอาการหลายข้อร่วมกัน เช่น ซีด เหนื่อยง่าย ตัวเหลือง หรือโตช้ากว่าปกติ ควรพาไปพบกุมารแพทย์เพื่อตรวจเลือดอย่างละเอียด เพราะการรู้เร็วจะช่วยให้ดูแลสุขภาพและวางแผนการรักษาได้เหมาะสมมากขึ้น